TARIM ZİRAAT HAYVANCILIK
İBRAHİM ALTAN

KUZU YETİŞTİRİCİLİĞİ


KUZU YETİŞTİRİCİLİĞİ

Kuzu Yetiştiriciliği

KUZULARIN BAKIM VE BESLENMESİ
Gebeliğin son haftalarında iyi bakım ve besleme uygulanan koyunlardan doğan normal canlı ağırlıktaki kuzular,dayanıklı olur.ve yüksek canlı ağırlık kazanırlar.sağlıklı bir kuzu elde etmek için en önemli kural ise yavrunun ağız sütü (kolostrum)içmesinden geçer.dengeli beslenmenin temelinde yavruya doğumdan sonra ki ilk gün içinde ağız sütünün verilmesi yatar.yeni doğan kuzu enfeksiyon hastalıklarına karşı kolayca yenilir.bu dönemde kuzular erişkinlere göre solunum sistemi hastalıkları,şiddetli ishal ve diğer hastalıklara karşı son derece duyarlıdırlar.bu nedenle çeşitli hastalıklara karşı kuzunun geleceğini garanti altına almak için ağız sütünün mutlaka içirilmesi gerekmektedir.ağız sütünde özellikle yapı ve onarım maddesi olan protein miktarının yüksek olması önemli bir özelliktir.kuzunun ilk aylardaki yaşamında hastalıklara karşı direncini sağlayan bağışıklık maddelerinin miktarı doğumdan sonraki ilk 15 dakika ile 4 saat arasında verilecek olan ağız sütünde en yüksek orandadır.ağız sütünde bulunan bağışıklık maddeleri zaman içinde kaybolur.kuzulardaki ince barsaklar ağız sütündeki bağışıklık maddelerini parçalamadan olduğu gibi geçirmek ve emmek özelliğine sahiptirler.buda yaklaşık olarak 24 ila 36 saat gibi bir zamanda olur.bu nedenle bir kuzunun doğumdan sonra ilk 1-4 saat içinde ağız sütünden her kg canlı ağırlık için 50 ml alması gerekmektedir.tabloda günlük verlecek ağız sütü miktarı

Kuzunun yaşı,günü Her öğünde verilen miktar ml Öğün adedi
1 250-275 6-8
2-3 250-300 4-6
Ağız sütünün kuzuların doğumundan sonra verilmesini zorunlu kılan sebeblerden biride kapsamındaki A,E ve B vitaminlerinin geçen süre için de hızla azalmasına bağlıdır.ağız sütünden yüksek miktarda A vitamini alan kuzular hastalıklara karşı direnç sağlarlar.kuzu doğarken vücudunda A vitamini yedeği az bulunur.bunun için kuzulara ilk günlerde A vitamini takviyesi yapmak iyi olur.onun için anneye doğum öncesi A vitamini içeren yemlerden veya enjeksiyon yolu ile yapılmalıdır.Ağız sütü aynı zamanda anne kanında iken kuzunun barsaklarında birikmiş olan atık maddelerin atılmasına yardımcı olur.Doğumdan sonra kuzular annelerinden altı kuru bol yataklık serilmiş özel bölmelere yerleştirilir.sonuç olarak ağız sütü verilmeyen kuzular ilk hafta içinde sindirim ve solunum yolu enfeksyonlarına yakalanma olasılığı çok yüksektir.kuzu besleme proğramı tabloda gösterildiği gibidir.
Yaş,hafta Günlük öğün adedi Verilen süt ml Ot ve konsantre yem
1. 6-8 250-275 Ad libitum(yiyebildiği kadar)
1-2 4-6 300-500 “
2-3 4 750-1000 “
3-4 3 1000-1250 “
4-6 3 1250-1500 “
7-8 3 1500 “
9-10 3 1500 “
Doğumu izleyen ilk günlerde anasız kalan öksüz kuzulara başka bir koyunun ağız sütünü veya yapay kolostrum vermek mümkündür.yapay kolostrum
İnek sütü 1 litre
Şeker 15 gram
Sıvı yağ 15 gram(bir yemek kaşığı)
yumurta 1 adet
Bu yapay ağız sütü 38 derecede ısıtılıp kuzulara verilir.her kg canlı ağırlık için 50 ml içirilir.günde 3-5 kez verilmelidir.kuzular doğumu takiben 2. ci haftadan itibaren sütün yanında tane yem karmaları ve iyi kalitede kuru ot verilmeye başlanmalıdır.kuzulara bu dönemde %25 mısır,%25 yulaf %25 buğdaykepeği,%15 soya fasulyesi küspesi veya keten tohumu küspesi ve %10 melas içeren konsantre yem ilavesi iyi bir besleme sağlamaktadır.
Kuzu büyütme yöntemleri
1.kuzular 10-12 hafta süresince sütle beslenirler
2.erken sütten kesme yöntemi ile beslenme
3.süt yerine geçebilen maddelerle (süt ikame yemi) ile besleme
1.kuzuları 10-12 hafta sütle besleme
Bu yöntem en kolay büyütme olup kuzular ileride ister damızlık olsun ister besiye tabi tutulsun 10-12 hafta sütle beslenirler.damızlık kuzular bu yöntemle 16 haftalık oluncaya kadar beslenenirler.bu yetiştirme yönteminde koyunlar yılda bir yavru yaparlar.hem damızlık hem de ileride besiye çekilecek kuzular için 2.ci haftadan itibaren rumenin gelişmesi için sindirilme derecesi yüksek kuru ot ad libitum olarak verilmelidir.kuru ot ile beraber yem verilmesi gerekmektedir.kuzulara verilecek konsantre yemin ham proteini %18 olması gerekir.(kuzu başlangıç yemi)bu dönemde kuzuların besin madde ihtiyacı artar.çünkü hayvanlarda hızlı bir canlı ağırlık artışı vardır.özellik doğumu takiben ilk üç ay en fazla canlı ağırlık artışı olmaktadır.Normal koşullarda melez kuzular doğumdan sonra 1.ay10 kg 2.ay 7 kg3.ayda 6 kg canlı ağırlık kazanırlar.sonuç olarak iyi bakılan bir kuzu 3,cü ayın sonunda 25 kg canlı ağırlığa ulaşabilir.büyüme dönemi sonunda kuzulara kuzulara 400-600 g/gün kuvvetli yem verilir.genç kuzular merada otlatılırsa meranın durumuna bağlı olarak günde 100-200 g/gün yem verilir.
Yaş ay Konsantre yem ca P
1 150-175 2-2,5 1,3-1,5
2 200-250 2,7-3 1,7-2
3 250-350 2,8-3 1,8-2
2.erken sütten kesme yöntemi ile kuzu büyütme
Buyöntem ile kuzular 4-5 hafta sütle beslendikten sonra kuzular sütten kesilir.bu yetiştirmede hayvanlar 1. haftadan itibaren konsantre yem ile beslenmeye başlanır.ortalam 5,ci haftadan itibaren hayvanlar günde 300 gram konsantre yem tüketimine ulaşırlar.bu dönemde yine ruenin gelişmesi için iyi kalitede kuru ot verilmelidir.konsantre yem gittikçe artırılmalıdır.bu yemin ham proteini en az %16 ,ca:p oranı 2:1 ca%0,6 p%0,3 olmalıdır.demir tuzları rasyona katılmalıdır.buradaki amaç kuzuların erken sütten kesilerek koyunların yılda iki defa kuzulatılması içindir.
3 süt yerine geçebilen yemlerle kuzuların beslenmesi
Kuzular doğumu takiben 1-2 gün kolostrum içirildikten sonra süt yerine geçen yemlerle beslenirler.
SÜT İKAME YEMİ
genelde acil durumlarda kuzu yetiştirilmesinde kullanılır.
1.anasız kuzuların beslenmesinde
2.ikiz kuzuların birinin iyi yetiştirilemediği durumlarda
3.üçüz yada dördüz kuzulamalarda
4.yeterli sütün olmadığı kuzuların yeterli performans gösteremediği durumlarda
5.Annenin yavruyu red etmesi ve meme hastalığı durumlarında
bu yem kuru madde esasına göre en az%30 yağ,%25 süt proteini kapsayıp laktoz düzeyi %30-35 i aşmamalıdır.bu yem en az %20 kuru madde kapsayacak şekilde su ile karıştırılır.bu yemin 230-340 gramı 1 litre suda eritilip kuzu başına günde 1,5-2 lt verilir.süt ikame yemi kuzulara 6.cı haftaya kadar verilir.süt ikame yeminde bulunan yem maddeleri
Yağsız süt tozu%90,küspeler(soya,keten toh,)%25,tahıl kepekleri%25,laktoz%10,kuru maya%10,ve süt tozu en az %50 oranında kapsamalıdır.sonuç olarak böyle bir süt ikame yeminde ham protein en az %22,ham yağ%5,ve ham selüloz %2 olmalıdır.kuzular 8-10 günlük olunca iyi kalitede kuru ot(baklagil) tahıl karması verilmeye başlanır.kuzular günde 250 gram tahıl karması tüketmeye başladığında sütten kesilebilir.bu dönem de kuzular canlı ağırlıkları 12-15 kg ulaşırlar.bu canlı ağırlığa ulaşan kuzularda süt ikame yemi 4-5 gün sonra verilmez.kuzulara %18 ham proteinli ve kuru ot verilmelidir.kuzular vitamin A,D,E demir ,Selenyum gibi mineraller takviye edilmelidir.
KUZU BESİSİ
Besi ,kuzuya tüm besin maddelerini kapsayan dengeli bir rasyon vererek et verimini ve kalitesini artırmaktır.bir kuzuda canlı ağırlık artışı ,vücutta protein ve mineral artışı şeklinde olur.diğer yandan bir koyunda canlı ağırlık artışı vücutta yağ sentezi ile olur.Kuzuda oğlakda canlı ağırlık artışı bir büyümedir.Gerçek büyüme kas,yani et,kemik ve organlardaki dokuların çoğalması ve artışı iledir.Genel olarak büyüme organizmadaki protein ve mineral element çatısının bir artışı olarak kabul edilir.büyüme hızı bir yavruda doğum ağırlığının iki katını bulması için gereken süre ile yani günle ifade edilir.bir kuzu doğum iki katına 12 günde ulaşır.Örneğin 3 kg doğan bir kuzu entansif besi ile 12-15 gün içinde doğum ağırlığının iki katına ulaşır.yetersiz beslenen kuzu ise 45 gün içinde aynı duruma gelir. Sürekli olarak entansif beslenen kuzu 60 gün içinde 30-33 kg canlı ağırlığa ulaşır.
Kuzuların besin madde ihtiyaçları
1.Protein ihtiyacı:Kuzu besisinde en önemli besin maddesi proteindir.proein yapı maddesi olarak ekzojen bir nitelik gösterip hayvanın büyümesi yani canlı ağırlık artışında önem taşır.Erken sütten kesilen kuzuların (10-20 kg C.A)ham protein ihtiyacı(KM)%16-18 olupdaha fazla C.A daki hayvanların 30-40 kg İhtiyacı ise %13-14 olarak kabul edilir.Günlük C:A artışı bu dönemde 250-300 gr bulur.
2.Enerji ihtiyacı:Kuzular için kritik olan besin maddelerinden biride Enerjidir.
Sütten erken kesilen 10-20 kg ağırlıktaki kuzuların enerji ihtiyacı 2,6 Mcal/kg olup 30-40kg olan kuzuların ise 2,5-2,6 Mcal/Kg dır.noksanlığında genç besi kuzularında C.A artışı azalır.
3.mineral ihtiyaçları:Besi kuzularının mineral ihtiyacı diğer hayvanlardan daha önemlidir.
TUZ:Merada otlayan kuzularda önem kazanır.bu nedenle tuz kuzu rasyonlarına %0,50-1,00 oranında kullanılır.erkek kuzu besisinde idrar taşları fazla gözlenir.bu gibi durumlarda kuzu rasyonlarına tuz %3-5 ilave edilebilir.amaç su tüketimini sağlamaktır.kuzuların su ihtiyacıda rsyona ve çevre şartlarına göre 3-7 lt arasındadır.
KALCİYUM-FOSFOR:Bu iki element gelişme ve büyümede rol oynar.Noksanlığında kemik gelişimi durur ve raşitizm olur.kuzuların kalsiyum ve fosfor düzeyleri %0,35-0,40 ve %0,25 olmalıdır.
KÜKÜRT:Rasyon kuru maddesine göre kükürt %0,18-0,26 olmalıdır.genel olarak bakır cobalt ve selenyum gibi iz elementlerde önem taşır.
İz element Mg/gün Ppm
Bakır 0,40 10
demir 25,00 40,00
Kobalt 0,05 ,10
Selenyum 0,05 0,10
İyot 0,20 0,10
Çinko 10,00 35,00
manganez 15,00 20,00
Kuzuların iz element ihtiyacı tablosu
KUZU BESİSİ ÇEŞİTLERİ
Kuzu besisinde dört çesit besi uygulanmaktadır.
1.Entansif kuzu besisi
2.uzatılmış kuzu besisi
3.Toklu besisi
4.süt kuzusu besisidir.
1:ENTANSİF KUZU BESİSİ:Bu besi yöntemi erken sütten kesilen kuzulrın 4 aylık yaşa kadar 35-40 kg C.A ulaşana kadar İyi kalitede kuzu büyütme yemi ile besleme içindir.Kuzularda C.A artışı en fazla 1-5 ay rasında olur.Yemin yanında kuzulara günde ortalama 100-250 gr yonca samanı verilebilir.kuzular 5,ci haftada yaklaşık olarak 300 gr konsantre yem verilebilir.hayvanların günlük canlı ağırlık artışı bu dönemde 250-300 gr dır.
2-UZATILMIŞ KUZU BESİSİ:Bu besi yöntemi çayır ve meraları uygun olan bölgelerde sütten kesilen kuzulara çok az konsantre yem kullanılması ile yapılan bir besi yöntemidir.6,5-7 aylık yaşa ,45 kg canlı ağırlık kazanılıncaya kadar süren bir yöntemdir.hayvanlara günde 1,5 kg kaliteli kuru ot +,1-,2 kg yağlı tohum küspeleri verilebilir.
3.TOKLU BESİSİ:Hayvanlar sütten kesildikten sonra işletmenin imkanlarına bağlı olarak kötü kalitede kaba yemler ve anızlı tarlaları değerlendirmek için yapılan besi yöntemidir.Daha sonra hayvanlar kısa bir dönem 2 ay gibi besiye çekilerek yapılır.besi sonunda hayvanlar 50-60 kg C.A ulaşırlar.bu dönem sonnda yaş ve besi sonucu hayvanlar yağlanır.
.4.SÜT KUZUSU BESİSİ:Bu beside yavrular analarını emerler ve sütün dışında konsantre yem %18 proteinli yem verilmesi gereklidir.bu nedenle kuzulara 2,ci haftadan itibaren ad libitum olarak konsantre yem verilmesi gerekir.konsantre yemin hazırlanmasın da iyi kalitede yağlı tohum küspeleri ve lezzetli tahıl taneleri ile melas kullanılmalıdır.buna ilaveten iyi kalitede kuru ot verilmeli.bunun amacı rumen gelişimini sağlamaktır.belli bir müddet sonra ot kısıtlanırve konsantre yem miktarı artırılır.kullanılan yemin durumuna göre vitamin ve mineral madde rasyona katılmalıdır.

About these ads

Yorum Yok to “KUZU YETİŞTİRİCİLİĞİ”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: